محمد سعيد جانب اللهى

176

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

مهر كردن در كوهمره بچه را پس از تولد براى اينكه جن به او آسيب نزند مهر مىكنند ، به اين ترتيب كه با تيغ كار نكرده پيشانى و دوگونه و سينهء او را به صورت ضربدر تيغ مىكشند ( موسوى : 36 ) . در دشتستان نيز در محل زايمان با نيل علامت ضربدر به ديوار مىكشند و براى جلوگيرى از جن‌زدگى نوزاد كف دست و پاى او را نيز نيل مىمالند ( منصورىزاده و شمس الدينى : 199 ) . در ممسنى براى آنكه آل زن زائو را نزند ، طنابى سياه را كه از موى بز تهيه شده دورتادور اتاق مىگردانند . به پيشانى نوزاد علامتى سياه مىگذارند ، به اين نيت كه نوزاد و زائو مهر شده و آسيب نبينند ( فقيرى : 136 ) . در تهران گاهى دور رختخواب زائو ريسمان پشمى سياه مىگذاشتند و دوازده فتيله پنبه‌اى كه يك طرفش سفيد و طرف ديگرش با پشت ديگ سياه شده بود ، دورتادور اتاق مىچسباندند و نمىگذاشتند زائو بيش از يكى دو ساعت بخوابد ( كتيرايى : 50 - 51 ) و خط سياهى دور رختخواب او و نوزادش مىكشند . در اصفهان نيز يازده فتيلهء پنبه‌اى كه يك طرف آن سفيد و طرف ديگرش با ته ديگ سياه شده باشد دورتادور اتاق زائو مىچسبانند تا آل بترسد و وارد اتاق نشود يا طناب پشمى سياه دور رختخواب زائو مىكشند ( جانب اللهى و آذرمهر : 24 ) . مراقبت‌هاى ويژه از نوزاد پيشگيرى از آل‌زدگى كودك در طالب‌آباد اگر زائو را به حمام ببرند و لنگ خيس او را چلانده آب آن را براى بچه ببرند ، يا در بيرون حمام آب لنگ خيس را روى سر بچه بريزند ديگر تنها ماندن بچه خطرى ندارد ( صفىنژاد : 427 ) . در مشكين‌شهر پارچه‌اى را آتش مىزنند و با آن پيشانى و پشت سر بچه‌هاى دو يا سه ساله را براى پيشگيرى از آفات و بليات هميشه داغ مىكنند . وقتى بچه‌اى را در يك محل داغ مىكنند ، زن‌هاى ديگر دسته‌جمعى بچه‌هايشان را مىآورند بيرون و از جلوى بچهء داغ‌شده رد مىكنند و هر بچه‌اى كه در خانه بماند دچار اسهال شده مىميرد ( ساعدى ، 1354 : 133 ) .